سه‌ره‌تا‌|ئێمه‌|پۆکسوید‌|که‌رته‌کان|هه‌واڵ‌|چالاکی|په‌یوه‌ندی
avataravataravatar
avatar
22 Mar 2011
جەلال مەلا مستەفا
ئەو ساتانەی مێژوو شایەتێکی بە ویژدانە بۆ سلێمانی زۆر گیان و ڕۆحی دەرچوو نەمر ئەبن.....
avatar
6 Mar 2011
وه‌ستا سه‌لام
به‌ بۆنه‌ی یاده‌وه‌ری ساڵ رۆژی ڕاپه‌رینی شاری هه‌ولێر
avatar
22 Feb 2011
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد
خۆپیشاندان و دایه‌لۆگ و چاکسازیی
avatar
19 Feb 2011
هێمن حـەسـمەن/ ســوید
ئۆپۆزسیۆنی بێ سەرکردە!
avatar
19 Feb 2011
بورهان ئه‌مین
ڕێگرتن له ‌قه‌یران
avatar
19 Feb 2011
شادمان مه‌لا حه‌سه‌ن
ئارامی بۆ كۆمه‌لگاكه‌مان پێویسته‌
avatar
11 Feb 2011
به‌کرحه‌بیب
چۆن یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستان بگەیەنینەوە لوتکە؟
avatar
24 Jan 2011
هێمن حـه‌سـه‌ن/ سوید
ئۆپۆزیسۆن و دەسەڵات لەناو کایە سیاسیەکاندا!
 
avatar

یه‌كێتیی و جیاوازییه‌ فیكرییه‌كانی

14 Dec 2010

ستران عه‌بدوڵلا‌

1
كۆبوونه‌وه‌ی سه‌ركردایه‌تیی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان له‌ڕێی ئاماژه‌یه‌كی هه‌ڤاڵ مام جه‌لال-ه‌وه‌ هاته‌سه‌ر باس و خواسی بابه‌ته‌ فیكرییه‌كان و بایه‌خی بووژاندنه‌وه‌ی رێبازی فیكری یه‌كێتی و مشتوماڵكردنی له‌به‌زو چه‌وری زیاد، ئه‌وه‌ی مام جه‌لال داوایكرد گه‌ڕانه‌وه‌ بوو بۆ (جیاوازییه‌كانی) یه‌كێتی له‌ئاست ئه‌وانی تردا به‌جۆرێك كادیری یه‌كێتی به‌جیاوازییه‌ فیكرییه‌كانیشه‌وه‌ بناسرێته‌وه‌.
ئه‌و بیرۆكه‌یه‌ دوو دیوی له‌خۆگرتووه‌ ته‌یار بوون به‌فیكرو، جیاكردنه‌وه‌ی یه‌كێـتی له‌وانی تر، هه‌ردووكیشیان ته‌واوكاری یه‌كتریین. ئه‌وه‌ی فیكری هه‌یه‌ رێبازێكی تایبه‌تی هه‌یه‌و ئه‌وه‌ی جیاوازییش ده‌خوازێ هه‌ر له‌ڕێی فیكره‌وه‌ ئه‌م جیاوازییه‌ زه‌ق بكاته‌وه‌و كاری له‌سه‌ر بكات، ئه‌گه‌ر ئه‌م جیاوازییه‌ فیكرییه‌ نه‌بێ خۆ هه‌موومان كوردین و كوردستانیین، ئیتر حزب بۆ هه‌بێت و ململانێی سیاسی له‌ناو كایه‌ی دیموكراتیدا بۆچی تاو بدات؟

به‌ڕای به‌نده‌ هه‌ر سیاسه‌تێك له‌ڕابردوو و له‌ئێستاو ئاینده‌ش بووبێت و ببێته‌ مایه‌ی كاڵبوونه‌وه‌ی جیاوازییه‌ فیكرییه‌كان سیاسه‌تێك بووه‌ بۆ پاكتاوكردنی یه‌كێتی و بۆ سڕینه‌وه‌ی دیارده‌ی حزبایه‌تی له‌كوردستاندا، زۆر كه‌س وا له‌مه‌سه‌له‌ی فیكری و رێبازی جیاوازی فیكری ده‌ڕوانن كه‌خه‌م و خولیای ده‌سته‌بژێرێكی رووناكبیری یان كۆمه‌ڵێك ئه‌فه‌ندی ده‌سته‌پاچه‌ن كه‌ له‌واقیعی عه‌مه‌لیدا هیچیان پێ نییه‌ بۆ یه‌كێتی و ده‌خوازن له‌ڕێی باسوخواسی فیكره‌وه‌ خۆیان له‌هه‌ڤاڵه‌كانیان جیاواز نیشانبده‌ن، له‌كاتێكدا نییه‌ت له‌ده‌رخستنی جیاوازی فیكری یه‌كێتی خۆجیاكردنه‌وه‌یه‌ له‌حزب و رێكخراوه‌كانی دیكه‌ی سه‌ر گۆڕه‌پانی كوردستان كه‌ئه‌وانیش هه‌قیانه‌ له‌یه‌كێتی جیاوازبن و دنیابینییان له‌هی یه‌كێتی نه‌چێت.
سیاسه‌تی به‌هێند وه‌رنه‌گرتنی فیكرو جیاوازییه‌ فیكرییه‌كان سه‌رده‌كێشێ بۆ نه‌مانی جه‌دوای سیاسی و فیكری یه‌كێتی و سه‌ره‌نجام تایبه‌تمه‌ندی یه‌كێتی و یه‌كێتییه‌كان ناهێڵێ و ده‌بێته‌ هه‌نجه‌ت بۆ نه‌مانی ئه‌نگێزه‌ی فیكری و بیروباوه‌ڕ له‌هه‌لبَژارده‌كانی خه‌ڵكدا.
به‌پێچه‌وانه‌ی بیرۆكه‌ی باوه‌وه‌ خۆجیاكردنه‌وه‌ی فیكریی رێگایه‌كه‌ بۆ فراوانی و گه‌شه‌ی حزب، چونكه‌ خه‌ڵك ده‌زانێ دوای چی و دوای كێ كه‌وتووه‌؟
هه‌رچی جیانه‌كردنه‌وه‌یه‌ به‌بیانووی پانوپۆڕی سیاسییه‌وه‌ ئه‌وا شێواوی و شڵه‌ژانی سیاسی دروست ده‌كات و حاڵی وا ده‌بێته‌ مایه‌ی په‌رتبوونی ریزه‌كانی حزب و ریزه‌كانی میلله‌ت. چونكه‌ حزب و حزبایه‌تی به‌پێی مه‌بنا فیكرییه‌كان جیا نه‌كراوه‌نه‌ته‌وه‌ بۆیه‌ ئه‌و جیاوازییه‌ فیكرییانه‌و تایبه‌تمه‌ندییه‌كان له‌ناو خودی یه‌ك حزب و یه‌ك رێكخراودا دێته‌ بوون، واته‌ له‌جێی ئه‌وه‌ی حزبه‌كان به‌پێی جیاكاری فیكرییه‌وه‌ له‌یه‌كتری جیا بن، ئه‌ندامانی حزب له‌ناو خۆیاندا لێك جیا ده‌بن. چونكه‌ جیاوازی فیكری سوونه‌تی ژیان و جیاوازی بیركردنه‌وه‌ی سیاسیش سوونه‌تی هه‌موو پڕۆسه‌یه‌كی سیاسی ته‌ندروسته‌ ئه‌گه‌ر له‌شێوه‌ی خۆجیاكردنه‌وه‌ی حزبه‌كاندا رێی پێنه‌درێت ئه‌وا له‌ناو حزبێكدا پاڵه‌په‌ستۆ دروست ده‌كات.

به‌پێی ده‌ره‌نجامی سروشتی جیاوازی فیكری و رێبازی حزبی نێوان ئه‌م حزب و ئه‌و حزب ده‌توانین ئیدعا بكه‌ین كه‌ ته‌حه‌زوب، به‌پێچه‌وانه‌ی بیركردنه‌وه‌ی باوه‌وه‌، یه‌كسان نییه‌ به‌ ته‌عه‌سوب، به‌ڵكو ته‌حه‌زوب و خۆجیاكردنه‌وه‌ی حزبێك له‌وی تر خۆی له‌خۆیدا ناوه‌ڕۆكێكی دیموكراتی هه‌یه‌، چونكه‌ خۆجیاكردنه‌وه‌ له‌شێوه‌ی حزبێكدا دانپیانانێكی راسته‌وخۆیه‌ به‌بوونی ئه‌وانی تر كه‌حزبی ترو قه‌واره‌ی جیاوازی فیكری و رێبازی سیاسییه‌.
سه‌یركردنی ته‌حه‌زوب و ململانێی حزبی وه‌ك هۆكارێك بۆ توندوتیژی و پێكدادان ته‌ماشاكردنێكی سه‌رپێیانه‌یه‌ بۆ ته‌جره‌به‌ی ململانێ له‌ولاتی كورده‌واری و ولاتانی مانه‌ندی كورده‌واریدا، ئه‌سڵی ئه‌و كێشه‌یه‌ له‌حزبایه‌تیكردندا نییه‌، به‌ڵكو له‌شێوه‌ی ئیداره‌دانی ململانێكه‌و دابونه‌ریتی سیاسی زاڵی ناو سیاسه‌ته‌ كه‌هه‌ندێكی له‌فه‌رهه‌نگ و بنه‌چه‌ی كۆمه‌لایه‌تییه‌وه‌ هاتووه‌.

جاران سه‌ركۆنه‌كردنی جیاوازی حزبی به‌هۆی ئه‌و ته‌ماشاكردنه‌ سه‌رپێییه‌و هه‌ندێك جاریش به‌هۆی دنه‌دانی نه‌یارانی كورده‌وه‌ بوو كه‌قه‌ت كه‌یفیان به‌هیچ دیارده‌یه‌كی مۆدێرنیته‌ی سیاسی له‌ناو كوردستاندا نه‌هاتووه‌، به‌لام له‌م چه‌ند ساڵه‌دا سه‌ركۆنه‌كردنی حزبایه‌تی به‌شێك بوو له‌به‌رنامه‌یه‌كی سیاسی بۆ له‌كه‌داركردنی حزبایه‌تی و جێگرتنه‌وه‌ی به‌گردبوونه‌وه‌ی پانوپۆڕی بێ گیان كه‌ئامرازن بۆ جۆرێك له‌نه‌هلستی سیاسی و پاساودانی رێكخستنی عه‌وام فریوده‌ر. له‌ناو گردبوونه‌وه‌ی وادا جگه‌ له‌وانه‌ی دیارده‌ خراپه‌كانی به‌رجه‌سته‌ی حزبایه‌تی له‌بایه‌خی دیارده‌ی جیاكردنه‌وه‌ی حزبایه‌تی جیا ناكه‌نه‌وه‌، هه‌ندێك هه‌لپه‌رستی سیاسیش هه‌بوون كه‌ناجێگیری فیكری و دوو دڵی و ناپابه‌ندێتی فیكری و سیاسی خۆیان به‌كرانه‌وه‌و گوایه‌ جۆرێك له‌لیبرالیزمی سیاسی به‌خه‌ڵك ده‌فرۆشنه‌وه‌، له‌ڕاستیدا ته‌جره‌به‌ی حزبایه‌تی له‌كوردستان رێك ده‌ریده‌خات خاوه‌ندارێتی له‌فیكرێكی دیاریكراو ئه‌وپه‌ڕی ده‌ربه‌ستییه‌ بۆ جیاوازی فیكری و دانپیانانه‌ به‌فیكرو ئاڕاسته‌ سیاسییه‌ جیاوازه‌كان. ئێ نابێ مرۆڤ جارێ خاوه‌نی فیكرێك بێت و له‌وانی تری جیابكاته‌وه‌ ئینجا لێبورده‌یی فیكری و سیاسی هه‌بێت؟
ئاخر لێبورده‌یی فیكری و سیاسیمان بۆ چییه‌ كه‌جارێك به‌بیانووی ئه‌وه‌ی هه‌موو خوشك و برای یه‌كین و جارێكی دیكه‌ش به‌وته‌زای ((ئایدیۆلۆژیا باوی نه‌ماوه‌)) هیچ جیاوازییه‌ك بره‌و پێ نه‌ده‌ین.

2
له‌ده‌ستنیشانكردنی بایه‌خی جیاوازی فیكری و جیایی رێبازی حزبییه‌وه‌ دێینه‌ سه‌ر جیاوازییه‌ حزبییه‌كانی یه‌كێتی له‌گه‌ڵ ئه‌وانی تردا، واتا ئه‌وه‌ی واده‌كات ئه‌ندامێكی یه‌كێتی جیا بێت له‌ئه‌ندامی حزبێكی تر، یان ده‌بێته‌ مایه‌ی ناساندنه‌وه‌ی (یه‌كێتییه‌كان) له‌هه‌ر كوێیه‌ك ده‌رده‌كه‌ون و له‌هه‌ر جوله‌یه‌كی سیاسی كه‌ له‌كوردستانێكی پڕ بزاوتدا ده‌قه‌ومێت.
حزب وه‌ك كائینێكی زیندوو وایه‌ كه‌ به‌ڕابردووی و ده‌وروبه‌ری و چییه‌تی خۆیه‌وه‌ جیاده‌كرێته‌وه‌، له‌ڕابردوودا یه‌كێتی نوێنه‌رایه‌تی كام چین یان تویژێكی كۆمه‌ڵی كرودستانی كردووه‌، هێزی خۆی له‌كوێوه‌ وه‌رگرتووه‌و بۆته‌ خاوه‌نی ئه‌و ناوه‌ جیاكه‌ره‌وه‌یه‌: (یه‌كێتی)؟

ناوی (یه‌كێتی) ناوێكه‌ بۆ (یه‌كگرتوویی) و (جیاوازی)، قه‌واره‌یه‌كی فیدرالییه‌ بۆ ئه‌وانه‌ی به‌رژه‌وه‌ندیی كۆمه‌لایه‌تی خۆیان و دیدگایه‌كی خۆیانیان هه‌یه‌ بۆ چاره‌سه‌ری پرسی نه‌ته‌وه‌یی گه‌لی كوردو چاره‌سه‌ری كێشه‌ی نیشتمانیی كوردستان. به‌رفراوانی به‌ره‌ی ئه‌و چینوتوێژه‌ كۆمه‌لایه‌تییانه‌ی یه‌كێتی سه‌رقه‌پاغی سیاسی و سه‌رخانی بنه‌چه‌ی ئه‌وانه‌ هیچ له‌و راستییه‌ ناگۆڕێت كه‌ له‌سه‌ره‌نجامدا یه‌كێتی نوێنه‌رایه‌تی ئه‌وان ده‌كات و چه‌ند به‌ره‌كه‌ش فراوان بێت هێشتا توێژو گروپگه‌لی وا ده‌مێننه‌وه‌ كه‌ به‌سروشت ده‌كه‌ونه‌ ده‌ره‌وه‌ی بازنه‌ی نوێنه‌رایه‌تی یه‌كێتییه‌وه‌، یه‌كێتی حزبی ره‌نجده‌رانه‌، حزبی توێژه‌ هه‌ژارو كه‌مده‌رامه‌ته‌كانی كوردستانه‌و نوێنه‌رایه‌تی دنیابینی ئه‌وان ده‌كات له‌سیاسه‌تی كوردستانی و سیاسه‌تی كوردایه‌تیدا. ئه‌گه‌ر له‌م جومگه‌ گۆڕانێك له‌خواسته‌كانی ئه‌و چینوتوێژه‌دا قه‌وما بێت، یان له‌و جومگه‌ی تردا یه‌كێتی خۆی به‌توێژی دیكه‌وه‌ مژوڵ كردبێت كه‌ده‌ره‌نجامی حوكمڕانی و په‌یوه‌ندیی ده‌سه‌لاتدارییه‌وه‌ دۆستایه‌تی ته‌كتیكییان له‌گه‌ڵ یه‌كێتی كرد بێت ئه‌وا هیچ له‌و ده‌ركه‌وته‌ ناگۆڕێت كه‌هه‌موولایه‌ك ده‌زانن كێ چی ده‌كردو كێ نوێنه‌رایه‌تی كێ ده‌كات؟ ته‌نانه‌ت پرۆسه‌ی دیموكراسی و هه‌ڵبژاردنیش كه‌شێوه‌ی مه‌ده‌نی و هێمنانه‌ی ئیداره‌ی ململانێ كۆمه‌لایه‌تییه‌كانن، ئه‌مانه‌ش به‌ده‌وری خۆیان ئه‌و نوێنه‌رایه‌تییه‌ ده‌رده‌خه‌ن و هه‌ژموونی كۆمه‌لایه‌تی یه‌كێتی لێره‌و هه‌ژموونی ئه‌م حزب و ئه‌و حزبی تر له‌شوێنێكی تر ده‌رده‌خه‌ن.

ئه‌م واقیعی نوێنه‌رایه‌تیكردنه‌ هه‌رگیز سیفه‌تی (نیشتمانێتی) له‌یه‌كێتی ناستێننه‌وه‌، به‌ڵكو ئه‌م سیفه‌ته‌ له‌چوار بواری به‌رجه‌سته‌دا خۆی ده‌نوێنێت:
-پانتایی نوێنه‌رایه‌تییه‌كه‌ كه‌فراوانترین چینوتوێژی كورده‌واری ده‌گڕێته‌وه‌.
-دنیابینی نیشتمانیی ئه‌م چینوتوێژه‌ بۆ چاره‌سه‌ری كێشه‌ی كوردو كوردستان.
-خاوه‌ندارێتی توێژگه‌لێكی دیكه‌ی غه‌یری ره‌نجده‌ران له‌(یه‌كێتی)و كۆبوونه‌وه‌یان له‌ده‌وری یه‌كێتی له‌به‌ر به‌رنامه‌ نیشتمانییه‌كه‌ی.
-هه‌موو ئه‌وانه‌ی به‌حوكمی جیایی پێگه‌ی كۆمه‌لایه‌تی و قه‌ناعه‌تی فیكری و سیاسییان له‌گه‌ڵ یه‌كێتی، یه‌كێتی به‌نوێنه‌ری خۆیان نازانن و یه‌كێتی نوێنه‌رایه‌تیان ناكات ده‌كرێ له‌ڕێی هاوپه‌یمانێتی یه‌كێـتی له‌گه‌ڵ نوێنه‌رایه‌تییه‌ سیاسییه‌كانی ئه‌وان و هه‌روا له‌ڕێی ململانێی سیاسی و دیموكراتی و ئاشتیخوازانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ یه‌كێتی مامه‌ڵه‌ بكه‌ن، كاری تێبكه‌ن و كاریان تێ بكات له‌میانی كێبڕكێ و به‌ریه‌ككه‌وتنی سیاسییه‌وه‌.

كه‌وابێت ئه‌م خۆجیاكردنه‌وه‌یه‌ش كه‌خۆجیاكردنه‌وه‌یه‌كی سروشتییه‌و گوزارشته‌ له‌دنیامیكییه‌تی كۆمه‌ڵی كورده‌واری و دینامیكییه‌تی یه‌كێتی، دیسانه‌وه‌ خۆجیاكردنه‌وه‌یه‌كی په‌سه‌ندكراو پاساو دراوه‌. خۆجیاكردنه‌وه‌یه‌كی كۆمه‌لایه‌تییه‌ له‌پێناو هاوكێشه‌ی (یه‌گرتن)و (ناكۆكی)و له‌ڕێی پێدانی وزه‌ی ته‌ندروست به‌جوله‌ی سیاسی له‌كوردستاندا.
ئه‌م خۆجیاكردنه‌وه‌ كۆمه‌لایه‌تییه‌ مانای قوڵ به‌خۆجیاكردنه‌وه‌ی فیكری و سیاسیی یه‌كێتی ده‌به‌خشێ و له‌جێی جیاكاری و ته‌فره‌قه‌ ده‌بێته‌ مایه‌ی رێكخستنی پرۆسه‌ی سیاسی و یه‌كخستنی ریزه‌كانی كوردایه‌تی له‌ڕێی هاوپه‌یمانێتی و دۆستایه‌تی، له‌ڕێی له‌قاڵبدانێكی ته‌ندروستی ململانێ و جیاوازی تا به‌ڕێچكه‌ی خۆیاندا بڕۆن و كۆششی ئه‌م ململانێیه‌ له‌(مالایعنیا) به‌فیڕۆ نه‌چێت.

به‌خۆجیاكردنه‌وه‌ی سیاسی و فیكری، ئێمه‌ به‌رچاو ڕۆشنی ده‌ده‌ینه‌ خه‌ڵكی كه‌نوێنه‌ره‌كانی خۆیان بناسنه‌وه‌و به‌ڕووكردنه‌ ژینگه‌ی كۆمه‌لایه‌تی بنه‌ڕه‌تی خۆمان ئێمه‌ ده‌ستپێشخه‌ریی سیاسی و كۆمه‌لایه‌تی به‌ده‌ست ده‌هێنێته‌وه‌، له‌جێی ئه‌وه‌ی ئه‌و ژینگه‌ به‌رین و به‌رفراوانه‌ به‌جێ بێڵێن بۆ خه‌ڵكی تر كه‌بیانكه‌نه‌ كێڵگه‌ی تاقیكردنه‌وه‌ بۆ سیاسه‌تی عه‌وام فریوی و خۆشمان روو له‌ژینگه‌یه‌كی به‌رته‌سكی نا جێگیرو نا مسۆگه‌ر بكه‌ین.

Start | Contact | PUKswed © 2018| Powerd by  Helanet Solutions
Home Contact