سه‌ره‌تا‌|ئێمه‌|پۆکسوید‌|که‌رته‌کان|هه‌واڵ‌|چالاکی|په‌یوه‌ندی
avataravataravatar
avatar
22 Mar 2011
جەلال مەلا مستەفا
ئەو ساتانەی مێژوو شایەتێکی بە ویژدانە بۆ سلێمانی زۆر گیان و ڕۆحی دەرچوو نەمر ئەبن.....
avatar
6 Mar 2011
وه‌ستا سه‌لام
به‌ بۆنه‌ی یاده‌وه‌ری ساڵ رۆژی ڕاپه‌رینی شاری هه‌ولێر
avatar
22 Feb 2011
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد
خۆپیشاندان و دایه‌لۆگ و چاکسازیی
avatar
19 Feb 2011
هێمن حـەسـمەن/ ســوید
ئۆپۆزسیۆنی بێ سەرکردە!
avatar
19 Feb 2011
بورهان ئه‌مین
ڕێگرتن له ‌قه‌یران
avatar
19 Feb 2011
شادمان مه‌لا حه‌سه‌ن
ئارامی بۆ كۆمه‌لگاكه‌مان پێویسته‌
avatar
11 Feb 2011
به‌کرحه‌بیب
چۆن یه‌کێتی نیشتیمانی کوردستان بگەیەنینەوە لوتکە؟
avatar
24 Jan 2011
هێمن حـه‌سـه‌ن/ سوید
ئۆپۆزیسۆن و دەسەڵات لەناو کایە سیاسیەکاندا!
 
avatar

د.به‌رهه‌م: لایه‌نه‌ سیاسییه‌كانی عیراق داواى سه‌رله‌نوێ سه‌رۆكایه‌تیی مام جه‌لال ده‌كه‌ن

9 Mar 2010

ئیلاف - ئا: كوردستانى نوی‌

له‌دیدارێكدا بۆ ئیلاف، د. به‌رهه‌م سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان نیگه‌رانیی خۆی نه‌شارده‌وه‌ سه‌باره‌ت به‌و هه‌ولانه‌ی ده‌درێن له‌پێناو ده‌ستكاریكردن و گه‌مه‌كردن به‌ باوه‌ڕی ده‌نگده‌ران له‌هه‌ڵبژاردنه‌ په‌رله‌مانییه‌كه‌ی عیراق كه‌ رۆژی 7/3 ئه‌نجامدرا، به‌لام ته‌ئكیدی له‌سه‌ر به‌رده‌وامبوونی رێوشوێنه‌كانی كۆمسیۆنی بالای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان كرده‌وه‌ كه‌ وا ده‌كات ده‌ستكاریكردن و گه‌مه‌كردن به‌ ئه‌نجامه‌كانی پرۆسه‌كه‌ زۆر دژوار بێت به‌تایبه‌ت له‌گه‌ڵ بوونی ژماره‌یه‌كی زۆر له‌چاودێرانی نێوده‌وڵه‌تی و به‌دواداچوونی رۆژنامه‌گه‌ری.

هه‌ڵبژاردنه‌كان یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ ده‌بن
له‌وه‌لامی پرسیارێكدا سه‌باره‌ت به‌ مه‌رجه‌كانی هاوپه‌یمانیی كوردستان بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ حكومه‌تی داهاتووی عیراق، سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان وتی: پێش هه‌موو شتێك هه‌ڵبژاردنه‌كان هه‌ڵبژاردنی یه‌كلاكه‌ره‌وه‌ن له‌عیراق و ناوچه‌كه‌داو هه‌لێكیش ده‌خوڵقێنێت بۆ یه‌كلایكردنه‌وه‌ی پرۆسه‌ی سیاسی له‌عیراق و هه‌مووان به‌په‌رۆشن بۆی، به‌ بۆچوونی من هه‌مووان له‌عیراقدا درك به‌ ئاستی گرنگییه‌كه‌ی ده‌كه‌ن، ئێمه‌ وه‌ك كورد، هانی گه‌له‌كه‌مان داوه‌ به‌چڕی به‌شداری بكه‌ن، كوردیش وه‌ك به‌شێكی گرنگ له‌پرۆسه‌ی سیاسیی عیراقدا ده‌مێنێته‌وه‌، هه‌ڵوێستی كوردیش بۆ به‌ستنی هاوپه‌یمانی له‌سه‌ر ئه‌م مه‌فهوم و پێوه‌رانه‌ به‌نده‌: هاوپه‌یمانێتییه‌كانمان له‌گه‌ڵ هه‌ر لایه‌نێكدا پابه‌نده‌ به‌ده‌ستوورو راده‌ی قبوڵكردنی شه‌راكه‌تی راسته‌قینه‌ له‌بڕیاردا، ئێمه‌ له‌و بانگهێشتكارانه‌ین كه‌ ده‌بێت زۆرینه‌ی سیاسی له‌سه‌ر بنه‌مای شه‌راكه‌ت و په‌راوێزنه‌كردن بێت.
سه‌باره‌ت به‌ ته‌وافوقیش د. به‌رهه‌م وتی: ده‌بێت له‌نێو ئه‌ندامانی داهاتووی په‌رله‌ماندا ته‌وافوق هه‌بێت، پێده‌چێت ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ بگه‌ێنێت كه‌ جۆرێك له‌په‌كخستنی پرۆسه‌ی سیاسی هه‌بێت، به‌لام ئومێد ده‌كه‌ین زۆرینه‌ی سیاسی پێكبێت له‌سه‌ر بنه‌مای لێكتێگه‌یشتن وه‌ك پابه‌ندبوون به‌ده‌ستوورو شه‌راكه‌تی راسته‌قینه‌ له‌بڕیاردا، ئێمه‌ كۆمه‌ڵێك مه‌سه‌له‌ی تایبه‌ت به‌ خۆمانمان هه‌یه‌ وه‌ك پاشه‌رۆژو چاره‌نووسی ناوچه‌ ناكۆك له‌سه‌ره‌كان و پێشمه‌رگه‌و یاسای نه‌وت و یاسای داهاته‌كان، ئه‌وانه‌ش خاڵه‌كانی ئێمه‌ن بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ هاوپه‌یمانێتییه‌كانی داهاتووماندا.
سه‌باره‌ت به‌پرسیارێك له‌سه‌ر پشتیوانیی كورد بۆ پۆستی سه‌رۆك وه‌زیران، د.به‌رهه‌م وتی: ئێمه‌ نامانه‌وێت ئێستا باس له‌وه‌ بكه‌ین و پێمان باشتره‌ چاوه‌ڕێی ئه‌نجامه‌كانی هه‌ڵبژاردن بكه‌ین، ئه‌وسا ده‌زانین ده‌نگ به‌ چ كیانێكی سیاسی دراوه‌و له‌و راوانگه‌یه‌وه‌ دانوستان ده‌كه‌ین، په‌یوه‌ندییه‌كانمان له‌گه‌ڵ هه‌موو لایه‌نه‌ عیراقییه‌كان باش و فراوانه‌و به‌رهه‌می كاری چه‌ند ده‌یه‌یه‌كمانه‌ دژی رژێمه‌كه‌ی سه‌دام، بۆ چاره‌سه‌ركردنی مه‌سه‌له‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان به‌ هه‌رێمه‌وه‌ پابه‌ندده‌بین به‌ده‌ستووره‌وه‌ كه‌پێوه‌ری سه‌ره‌كی ده‌بێت له‌دیاریكردنی هاوپه‌یمانێتییه‌كانمان.

چانسی حزبه‌ سیاسییه‌كان
له‌وه‌لامی پرسیارێكدا سه‌باره‌ت به‌ مانه‌وه‌ی ئه‌ندامه‌كانی ئێستای حكومه‌تی عیراق یان هاتنی كه‌سانی نوێ، د. به‌رهه‌م وتی: پێموایه‌ ژماره‌یه‌كی زۆری ئه‌ندامه‌كانی ئێستا له‌حكومه‌ت و په‌رله‌مانی عیراقدا ده‌مێننه‌وه‌، هه‌روه‌ها ژماره‌یه‌كیش له‌حزبه‌ سیاسییه‌كان چانسیان له‌پرۆسه‌ی سیاسیی داهاتوودا ده‌بێت، بێگومان حزبی ئیسلامی و مه‌ده‌نییش له‌ئارادان و با چاوه‌ڕێی ئه‌نجامه‌كانی هه‌ڵبژاردن بكه‌ین.

ده‌رباره‌ی راوبۆچوونه‌كانی كه‌ ئایا هه‌موو پێكهاته‌كانی هاوپه‌یمانیی كوردستانیش به‌هه‌مان شێوه‌یه‌؟
د. به‌رهه‌م وتی: هێزه‌ سیاسییه‌ كوردییه‌كانیش پابه‌ندن به‌و پێوه‌رانه‌ی باسمكردن و هه‌ریه‌ك له‌سه‌رۆك تاڵه‌بانی و سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستانیش لێدوانیان له‌سه‌ر داوه‌.
له‌ولامی پرسیارێكدا كه‌ ئایا حزبه‌كانی ده‌سه‌لاتدارو ئۆپۆزسیۆن له‌هه‌رێمی كوردستان هاوڕاو رێككه‌وتوون له‌سه‌ر ستراتیژێكی دیاریكراو بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ هاوپه‌یمانێتییه‌كانی داهاتووی عیراق؟ د. به‌رهه‌م وتی: ئێمه‌ ته‌ئكید له‌سه‌ر یه‌كبوونی هه‌ڵوێسته‌كان له‌به‌غدا ده‌كه‌ینه‌وه‌، به‌لام ئه‌مه‌ ئه‌وه‌ ناگه‌ێنێت ئه‌و فره‌ حزبییه‌ی له‌هه‌رێمی كوردستاندا هه‌یه‌ فه‌رامۆش بكرێت، چونكه‌ بۆچوونی جۆراوجۆر هه‌یه‌ له‌هه‌رێم، به‌لام سه‌باره‌ت به‌وه‌ی په‌یوه‌ندیدارن به‌مه‌فهومه‌ گشتییه‌كانی ده‌ستوورو پرۆسه‌ی دیموكراسی، پێویسته‌ هێزه‌ سیاسییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان پابه‌ندبن پێوه‌ی، ئه‌وه‌ی پابه‌ند بێت به‌م مه‌فهومه‌وه‌ كاری له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ین، ئه‌وه‌ش پابه‌ند نابێت با بۆخۆی به‌ رێگایه‌كی تردا بڕوات، له‌وه‌لامی پرسیارێكی تردا ده‌رباره‌ی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان، سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان وتی: بزوتنه‌ه‌ی گۆڕان دیارده‌یه‌كه‌ له‌هه‌رێمی كوردستان، سه‌باره‌ت به‌پرسیاری ئه‌وه‌ی ئایا ئه‌و دیارده‌یه‌ ته‌ندروسته‌؟ د. به‌رهه‌م وتی: من هه‌میشه‌ پێموایه‌ فره‌یی دیارده‌یه‌كی ته‌ندروسته‌، من كه‌سێكی لیبراڵ و دیموكراسیم و ئه‌و لێكجیابوونه‌وه‌یه‌ی دووچاری یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان بوو ئه‌زموونێكی به‌ئازارو تاڵ بوو، گۆڕان داواو ئیستحقاقاتی كۆمه‌لایه‌تی و سیاسیی خۆی له‌كوردستان هه‌یه‌ و ناكۆكی له‌ئارادایه‌ سه‌باره‌ت به‌چۆنییه‌تی چاكسازی.

كوردستان پێویستی به‌پاراستنی ئارامییه‌كه‌ی هه‌یه‌
هه‌روه‌ها بۆ پرسیارێكی دیكه‌ كه‌ئایا پرۆسه‌یه‌كی هاوسه‌نگ هه‌یه‌ بۆ پاراستنی ده‌ستكه‌وته‌كان و چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و كێشه‌یه‌؟ د. به‌رهه‌م وتی: ئێمه‌ وای ده‌بینین له‌هه‌رێمی كوردستاندا كاری گرنگ و به‌رز كراوه‌ له‌رووی بنیاتنان و گه‌شه‌ی سیاسی و كه‌لتوری و ئابوورییه‌وه‌و پارێزگاری له‌و ده‌ستكه‌وتانه‌ ده‌كه‌ین، له‌ساڵی 1991 ه‌وه‌ ژماره‌ی قوتابخانه‌كان ئێستا له‌ 5500 قوتابخانه‌ تێپه‌ڕیكردووه‌، ئه‌وسا یه‌ك زانكۆمان هه‌بوو، به‌لام ئێستا 7 زانكۆمان هه‌یه‌و به‌ردی بناغه‌ی زانكۆیه‌كی تریشمان له‌رانیه‌ داناوه‌، له‌ماوه‌ی 19 ساڵی رابردوودا ده‌ستكه‌وتی زۆرمان به‌ده‌ستهێناوه‌، ئایا ئه‌مه‌ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ێنێت له‌هه‌رێمی كوردستاندا گیروگرفت نییه‌؟ نه‌خێر، گیروگرفت له‌رووی خراپیی ئیداره‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ لای هاوولاتیان گومانی بۆ ده‌سه‌لات دروستكردووه‌، ئێمه‌ حاڵی حازر له‌چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و بارودۆخه‌و داڕشتنی به‌رنامه‌ی راسته‌قینه‌داین، به‌لام هه‌موو حزبێك دڵخۆشه‌ به‌وه‌ی هه‌یه‌تی، ئومێدم ده‌كرد ئۆپۆزسیۆنیش به‌رنامه‌و رێچكه‌یه‌كی هێمنترانه‌ی دابڕشتایه‌ به‌رامبه‌ر مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ئه‌و ده‌ستكه‌وتانه‌، چونكه‌ هه‌رێمی كوردستان پێویستیی به‌پاراستنی ئاشتی و پێكه‌وه‌گونجانی كۆمه‌لایه‌تی هه‌یه‌، هه‌روه‌ها كوردستان پێویستی به‌وه‌یه‌ دووبه‌ره‌كیی تێدا نه‌خوڵقێت و ناكۆكیییه‌ سیاسییه‌كان نه‌گۆڕدرێن بۆ دوژمنایه‌تی.
من له‌شوێنی خۆمه‌وه‌ وه‌ك سه‌رۆك وه‌زیران، پێویسته‌ لۆژیكانه‌ مامه‌ڵه‌ بكه‌م، كه‌ ئه‌م حكومه‌ته‌ هی هاوولاتیانه‌ نه‌ك حكومه‌تی لایه‌نێكی سیاسیی دیاریكراو، هیواداریش بووم ئۆپۆزسیۆن به‌هه‌مان لۆژیكه‌وه‌ مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا بكردینایه‌و شانبه‌شانی ره‌خنه‌ له‌خاڵه‌ سلبییه‌كان خاڵه‌ ئیجابییه‌كانیشیان ده‌ستنیشانبكردایه‌، به‌لام ئه‌م هه‌ڵوێستانه‌و ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌كانیش سه‌نگی مه‌حه‌ك ده‌بن، هه‌رچه‌نده‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان زیاتر ته‌ركیز له‌مه‌سه‌له‌ی نیشتمانیی كورد ده‌كات كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ به‌غداوه‌ هه‌یه‌، به‌لام به‌دڵنیاییه‌وه‌ بارودۆخی ناوخۆی هه‌رێمی كوردستان ره‌نگدانه‌وه‌و كاریگه‌ریی خۆی ده‌بێت له‌سه‌ر مه‌زاجی ده‌نگده‌رانی كورد.

كاتی یه‌كلاییكردنه‌وه‌ی باری كه‌ركوك هاتووه‌
ده‌رباره‌ی دانوستانی درێژخایه‌نی كورد له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ی كه‌ركوك، د. به‌رهه‌م وتی: كاتی ئه‌وه‌ هاتووه‌ بارودۆخی كه‌ركوك یه‌كلایی بێته‌وه‌، كه‌ كێشه‌كه‌ عیراقییه‌ نه‌ك ته‌نها كوردی و به‌هۆیه‌وه‌ كێشه‌كانی عیراقیش چاره‌سه‌رده‌بن، ئه‌و شاره‌ ده‌وڵه‌مه‌ندبوو به‌كه‌لتوورو فره‌یی، سه‌دام حسێن ناسنامه‌ی نه‌ته‌وایه‌تیی گۆڕی، ئێمه‌ له‌هه‌رێمی كوردستان ته‌ئكیدده‌كه‌ینه‌وه‌ كه‌ كه‌ركوك به‌شێكی هه‌رێمی كوردستانه‌، دۆكیۆمێنت و به‌ڵگه‌شمان له‌به‌رده‌ستدایه‌ ئه‌وه‌ ده‌سه‌لمێنێت، براكانیشمان له‌عه‌ره‌ب و توركمان یان لایه‌نی كه‌م زۆربه‌یان ئه‌مه‌ به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ده‌بینن و بۆچوونێكی تریان هه‌یه‌، بۆیه‌ ئێمه‌ په‌نا بۆ ده‌ستوورو میكانیزمه‌ یاساییه‌كان ده‌به‌ین، به‌لام مانه‌وه‌ی مه‌سه‌له‌ی كه‌ركوك به‌هه‌ڵپه‌سێردراوی نه‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندیی عیراقه‌و نه‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندیی هه‌رێمی كوردستانیش، مه‌به‌ستیشم ئه‌م ماوه‌ نزیكه‌ی پێشووه‌، چاره‌سه‌رنه‌كردنی كێشه‌ی كه‌ركوك زۆرێك له‌نه‌هامه‌تی لێكه‌وتۆته‌وه‌ نه‌ك هه‌ر بۆ كوردستان، به‌ڵكو بۆ هه‌موو عیراق، سه‌دام حسێن ساڵی 1973 له‌گه‌ڵ سه‌ركردایه‌تیی كورد رێكنه‌كه‌وت و سازشی بۆ شا كرد له‌ڕێككه‌وتننامه‌ی جه‌زائیرداو دواتر لابردن و په‌شیمانبوونه‌وه‌ی ئه‌و رێككه‌وتنه‌ بوو به‌یه‌كێك له‌هۆكاره‌كانی جه‌نگی عیراق-ئێران، بۆیه‌ باشتر وایه‌ بۆ كورد چاوه‌ڕێی چاره‌سه‌رێكی واقیعییانه‌ بكات كه‌ به‌هۆیه‌وه‌ ماف بۆ خاوه‌نه‌كانی بگه‌ڕێته‌وه‌و ئاسه‌واری سیاسه‌تی پاكتاوی ره‌گه‌زی نه‌مێنێت، ئه‌مه‌ش له‌به‌رژه‌وه‌ندیی عه‌ره‌ب و كوردو توركماندایه‌، له‌كۆتاییشدا ده‌بێت چاره‌سه‌ر له‌كه‌ركوك چاره‌سه‌رێكی عیراقییانه‌ بێت كه‌ له‌سه‌ر ده‌ستوورو میكانیزمه‌ یاساییه‌كان بنیاتنرابێت، چاره‌سه‌ره‌كه‌ش چاره‌سه‌رێكی كوردییانه‌ی سه‌پێنراو یاخود عه‌ره‌بییانه‌ی سه‌پێنراو، یاخود توركمانییانه‌ی سه‌پێنراو نابێت به‌سه‌ر كه‌ركوكدا، یاخود چاره‌سه‌رێكی توركیانه‌ یان ئه‌مریكییانه‌ نابێت، واته‌ چاره‌سه‌ره‌كه‌ عیراقییانه‌ ده‌بێت به‌پشت به‌ستن به‌ده‌ستوور.

خزمه‌تكردنی كه‌ركوك
سه‌باره‌ت به‌كوردستانی بوونی كه‌ركوك د.به‌رهه‌م وتی: له‌ڕووی ئیداره‌وه‌ كه‌ركوك ئه‌مڕۆ سه‌ربه‌ هه‌رێمی كوردستان نییه‌، به‌لام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئێمه‌ له‌ساڵی 2003وه‌ خزمه‌تگوزاریی زۆرمان پێشكه‌ش به‌و شاره‌ كردووه‌و ئه‌مه‌ش ئه‌ركی خۆمانه‌، به‌لام ناتوانین ئه‌وه‌ی له‌كه‌ركوكدا هه‌یه‌ به‌ته‌نیا له‌هه‌رێم چاره‌سه‌ری بكه‌ین، به‌ڵكو حكومه‌تی ناوه‌ندیش سه‌باره‌ت به‌كه‌ركوك ئه‌ركی له‌سه‌رشانه‌، كاتێك جێگری سه‌رۆك وه‌زیرانی عیراق بووم، له‌ڕێی یاسای بودجه‌وه‌ لامان ئاشكرابوو كه‌ چه‌ند بڕه‌ پاره‌ بۆ كه‌ركوك ته‌رخانكراوه‌و ئه‌و شاره‌ شایسته‌ی له‌وه‌ زیاتره‌، یاسای بودجه‌ی ئه‌م دواییه‌ بڕی یه‌ك دۆلاری له‌داهاتی هه‌ر به‌رمیله‌ نه‌وتێك ته‌رخانكردووه‌ بۆ ئه‌و شاره‌ی نه‌وتی تێدا ده‌رده‌هێنرێت، پشت به‌خوا كه‌ركوك پاش ئه‌و هه‌موو چاوه‌ڕوانییه‌ دورودرێژه‌ به‌خێروبێری شاد ده‌بێت.

بارودۆخی موسڵ
ده‌رباره‌ی بارودۆخی پارێزگای موسڵیش د.به‌رهه‌م وتی: بارودۆخی موسڵ ئاسان نییه‌، كۆمه‌ڵێك بیروبۆچوون هه‌یه‌ له‌لایه‌ن لیستی حه‌دباو هه‌ندێك لایه‌نی تره‌وه‌ كه‌ده‌بێته‌ مایه‌ی پشێوی و ئامانج لێی راكێشانی سۆزو خواستی نه‌ته‌وه‌ییه‌، كورد له‌موسڵ كێشه‌ نییه‌، به‌ڵكو ئه‌و هێرشه‌ تیرۆریستییانه‌ كێشه‌ن كه‌هاوولاتییانی موسڵی به‌كوردو عه‌ره‌به‌وه‌ كردۆته‌ ئامانج، باشتروایه‌ ئه‌و پارێزگایه‌ سه‌رجه‌م پێكهاته‌كان قبوڵ بكات و كار بۆ پته‌وكردنی یه‌كڕیزی بكات، ئێمه‌ له‌لایه‌ن خۆمانه‌وه‌ وه‌ك حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ده‌مانه‌وێت هه‌رچی له‌تواناماندایه‌ یارمه‌تیی كه‌سوكارمان له‌موسڵ و ناوچه‌كانی بده‌ین، به‌دڵنیاییه‌وه‌ چه‌ند ناوچه‌یه‌كی سه‌ر به‌و پارێزگایه‌ هه‌یه‌ ناكۆكییان له‌سه‌ره‌، به‌لام ئێمه‌ ده‌مانه‌وێت بگه‌ینه‌ تێگه‌یشتنێكی هاوبه‌ش بۆ خزمه‌تكردنی كه‌سوكارمان له‌و ناوچانه‌و دژایه‌تیكردنی تیرۆر تیایاندا، چونكه‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌ نه‌بوونی ته‌وافوق هۆكارێكه‌ بۆ پشێوی له‌و شاره‌دا، هه‌روه‌ها هه‌ندێك سیاسه‌تمه‌دار هه‌یه‌ ده‌یه‌وێت ململانێی نه‌ته‌وه‌یی و ئاشوب نانه‌وه‌ له‌نێوان كوردو عه‌ره‌بدا بوروژێنێت وه‌ك پیاهه‌ڵدانێكی سیاسی بۆ خۆی، ئێمه‌ وه‌ك لایه‌نی كوردستانی ته‌ئكیدده‌كه‌ینه‌وه‌ له‌سه‌ر گرنگیی مه‌فهومی شه‌راكه‌ت له‌بڕیاردا، چۆن ده‌بێت داوای شه‌راكه‌ت له‌جێبه‌جێكردنی بڕیار له‌به‌غدا بكرێت و كاتێكیش دێته‌ سه‌ر موسڵ كه‌ كورد قه‌واره‌و پێكهاته‌یه‌كی به‌رچاوه‌ تیایدا، په‌راوێز بكرێت و گوێی لێنه‌گیرێت؟ ئه‌مه‌ مه‌سه‌له‌یه‌كی به‌سوود و په‌سه‌ند نییه‌.

په‌یوه‌ندییه‌كانی كورد
له‌سه‌ر په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان كوردو ئه‌مریكاش، د. به‌رهه‌م وتی: په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا بۆ ئێمه‌ گرنگه‌، ئه‌مریكا هێزێكی كاریگه‌ره‌ له‌عیراق و ناوچه‌كه‌، ئه‌وان بوون له‌روخانی رژێمی به‌عس یارمه‌تییان داین، سوپاسیان ده‌كه‌ین كه‌ هه‌لیان بۆ ره‌خساندین عیراقی نوێ بنیاتبنێین، ئێمه‌ له‌شوێنی خۆمانه‌وه‌ له‌چوارچێوه‌ی ده‌ستوری عیراقدا كار بۆ پته‌وكردنی په‌یوه‌ندییه‌كانمان له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا ده‌كه‌ین، به‌ڕێز سه‌رۆكی هه‌رێمی كوردستان له‌سه‌ر داخوازیی ره‌سمیی ئه‌مریكا سه‌ردانی ئه‌و ولاته‌ی كردو چاویكه‌وت به‌ باراك ئۆباماو تیایدا ته‌ئكیدكرایه‌وه‌ له‌سه‌ر بنیاتنانی په‌یوه‌ندییه‌كی درێژخایه‌ن له‌گه‌ڵ عیراق و هه‌رێمی كوردستاندا، له‌لایه‌ن خۆمانه‌وه‌ دوودڵ نیین له‌رووی بره‌دان به‌په‌یوه‌ندییه‌كانمان له‌گه‌ڵ ولاته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكاو ولاتانی دیكه‌، له‌هه‌مان كاتدا خۆمان به‌به‌شێك له‌م ناوچه‌یه‌ ده‌زانین و نابێت په‌یوه‌ندییه‌كانمان له‌گه‌ڵ ئه‌مریكا له‌سه‌ر حسابی په‌یوه‌ندییه‌كانمان بێت له‌گه‌ڵ ولاتانی دراوسێ، ئێمه‌ بمانه‌وێت و نه‌مانه‌وێت له‌م ناوچه‌یه‌دا ده‌ژین، ئه‌مریكا وه‌ك هێزێكی ده‌ره‌كییه‌و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانمان خۆی له‌وه‌دا ده‌بینێته‌وه‌ له‌قولایی عه‌ره‌بییه‌وه‌ به‌رده‌وام بین تا عیراق، ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌ش له‌هه‌موو روویه‌كه‌وه‌ بێت، هه‌روه‌ها په‌یوه‌ندییه‌كانمان له‌گه‌ڵ توركیاو ئێرانیشدا بره‌و پێده‌ده‌ین.

ده‌مانه‌وێت كوردستان پردی به‌یه‌كگه‌یشتنی گه‌لان بێت
ئێمه‌ ده‌مانه‌وێت كوردستان پردێك بێت بۆ به‌یه‌كگه‌یشتن له‌نێوان گه‌لان و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی ناوچه‌كه‌، هه‌روه‌ها پردێك بین بۆ سه‌رتاسه‌ری عیراق، ئێمه‌ خۆمان به‌به‌شێك له‌پرۆسه‌ی نیشتمانیی عیراق ده‌زانین و به‌ئاماده‌بوونی چالاكانه‌مان له‌به‌غدا كوردستان و عیراقیش به‌هێز ده‌بن، له‌م روانگه‌یه‌وه‌ ده‌ڵێم وێڕای ئه‌و گۆڕانكارییه‌ی به‌سه‌ر عیراقدا دێت دوای پاشه‌كشێی هێزه‌كانی ئه‌مریكا له‌عیراق، له‌رێی بنیاتنانی تۆڕێكی به‌رژه‌وه‌ندیی هاوبه‌شی نێوانمان و نێوان براكانمان له‌پرۆسه‌ی نیشتمانیی عیراقدا، هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ برا عه‌ره‌ب و تورك و ئێرانییه‌كانیشدا، كار بۆ خوڵقاندنی حاڵه‌تێكی جێگیر ده‌كه‌ین له‌په‌یوه‌ندیی نێوان كوردو ناوچه‌كه‌، له‌م رێگه‌یه‌شه‌وه‌ گه‌شه‌كردنی ئابووری و مافه‌كانمان به‌ره‌وپێش ده‌چێت و پشت به‌هۆكاری ده‌ره‌كی نابه‌ستین.
سه‌باره‌ت به‌پشتگیریی ئه‌مریكا بۆ لایه‌نێكی دیاریكراو له‌عیراق، د.به‌رهه‌م وتی: هه‌موو ده‌وڵه‌ت و لایه‌نێكی ده‌ره‌كی چاودێریی رووداوه‌كانی ناو عیراق ده‌كات و به‌رژه‌وه‌ندیی تێدا هه‌یه‌، چونكه‌ ولاتێكی گرنگه‌، به‌لام من ده‌ڵێم ده‌بێت بڕیاری عیراق، بڕیارێكی عیراقی بێت بێ ئه‌وه‌ی هیچ لایه‌نێكی ده‌ره‌كی ده‌ست له‌كاروباری وه‌ربدات یان لایه‌نێك سه‌رپه‌رشتی بكات، چونكه‌ هه‌ر ده‌ستێوه‌ردانێك له‌كاروباری عیراق ده‌بێته‌ هۆی ئاڵۆزكردن و قه‌یرانی بارودۆخه‌كه‌، با چاوه‌ڕێی ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ بكه‌ین كه‌باشترینی تێدا هه‌ڵده‌بژێردرێت و ئه‌و باشه‌ش بۆ به‌ڕێوه‌بردنی عیراق ده‌بێت كه‌پێویستی به‌حكومه‌تێكی گونجاو هه‌یه‌ له‌سه‌ر بنه‌مای زۆرینه‌یه‌كی سیاسیی خاوه‌ن تێڕوانینێكی یه‌كگرتوو بۆ مه‌سه‌له‌ بنه‌ڕه‌تییه‌كانی ولات و پشت به‌ده‌ستوورو سیستمی دیموكراسی فیدراڵی و چه‌مكی هاوبه‌شیكردن له‌بڕیاردان ببه‌ستێت و په‌راوێزخستن و وه‌لانانی ئه‌وانی تر ره‌تبكاته‌وه‌.

پێكهاته‌ی حكومه‌تی داهاتوو
له‌باره‌ی ئه‌گه‌ری گۆڕانكاری له‌رووی پێكهاته‌ی حكومه‌تی داهاتوو، د.به‌رهه‌م وتی: من له‌گه‌ڵ ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه‌دا نیم كه‌ده‌ڵێت حزبه‌ ئیسلامییه‌كان و حزبه‌ عیلمانییه‌كان، چونكه‌ زۆربه‌ی هه‌ره‌زۆری گه‌لی عیراق مسوڵمانن، ئه‌گه‌ر باس له‌وه‌بكرێت كه‌حزبی ئیسلامی هه‌یه‌ كه‌واته‌ حزبی نائیسلامیش هه‌یه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ باشتر وایه‌ بڵێین حزبه‌ ئایینییه‌كان و حزبه‌ مه‌ده‌نییه‌كان، مه‌به‌ست له‌مه‌ده‌نییه‌كانیش حزبه‌ عیلمانییه‌كانه‌، عیلمانییه‌ت به‌و چه‌مكه‌ی له‌خۆرئاواوه‌ بۆ ئێمه‌ هاتووه‌ له‌گه‌ڵ هه‌ندێك له‌مسوڵمانه‌كاندا ده‌مانخاته‌ ناو قسه‌و باسێك كه‌ئه‌وان پێیانوایه‌ عیلمانیه‌ت پێچه‌وانه‌ی ئایینی ئیسلامه‌، كه‌واته‌ ده‌توانین خۆمان له‌و كێشه‌یه‌ رزگار بكه‌ین و پێناسه‌یه‌كی وردتری بۆ دابنێین و بڵێین حزبه‌ ئاینییه‌كان و حزبه‌ مه‌ده‌نییه‌كان.
من كه‌سێكی مه‌ده‌نیم و سه‌ر به‌حزبێكی مه‌ده‌نیشم و ناشمه‌وێت ئایین تێكه‌ڵ به‌سیاسه‌ت بكه‌م، چونكه‌ كاریگه‌ریی خراپی بۆسه‌ر سیاسه‌تیش و ئایینیش ده‌بێت، بۆ وه‌لامی پرسیاره‌كه‌ش، ئه‌زموونی شه‌ش ساڵی رابردوو ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی بۆ هاوولاتی ره‌خساندووه‌ خۆی ئه‌و سیستمه‌ ده‌ستنیشان بكات كه‌ولات به‌ڕێوه‌ ده‌بات، باچاوه‌ڕێی ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنیش بكه‌ین و ببینین داخۆ ده‌یه‌وێت به‌هه‌مان شێوه‌ی رابردوو به‌رده‌وام بێت، یان گۆڕانكارییه‌ك ده‌كات، منیش وه‌ك كه‌سێكی مه‌ده‌نی بێگومان هیوادارم ره‌وته‌ مه‌ده‌نییه‌كان له‌پێشی پێشه‌وه‌ بن له‌عیراقدا.

له‌وه‌لامی پرسیارێكدا سه‌باره‌ت به‌وه‌ی ئایا عیراق ده‌بێته‌ ولاتێكی عیلمانی؟ سه‌رۆكی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان وتی: ناتوانم پێشبینی بكه‌م، ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ده‌نگده‌ری عیراقی، به‌لام ئه‌وه‌ ناگه‌یه‌نێت حزبه‌ ئایینییه‌كان رۆڵیان نه‌بێت، ده‌توانین له‌ئه‌ڵمانیا رۆڵی حزبی دیموكراتی مه‌سیحی ببینین یان له‌توركیا حزبی ده‌سه‌لاتدار، من كه‌سێكی دیموكراسی و مه‌ده‌نیم و بڕوام به‌فره‌یی هه‌یه‌، میانڕه‌وی گرنگه‌ ئه‌گه‌ر ره‌وتێكی ئایینی هه‌بێت و بڕوای به‌میانڕه‌وی هه‌بێت و به‌رامبه‌ره‌كه‌ی قبوڵ بكات، له‌كۆتایشدا بڕیار ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ هاوولاتیانی عیراق.

داوای سه‌رۆك تاڵه‌بانی ده‌كه‌نه‌وه‌
له‌باره‌ی پرسیاری ئه‌وه‌ی ئایا جگه‌ له‌سه‌رۆك تاڵه‌بانی كاندیدێكی تر هه‌یه‌ بۆ پۆستی سه‌رۆك كۆماری عیراق؟ د.به‌رهه‌م وتی: پێموایه‌ خواستێكی نیشتمانیی هه‌یه‌ نه‌ك به‌ته‌نها خواستێكی كوردی، به‌ڵكو زۆر لایه‌نی عیراقیش، بۆ دووباره‌ كاندیدكردنه‌وه‌ی سه‌رۆك تاڵه‌بانی بۆ خولی دووه‌می سه‌رۆكایه‌تی و تائێستاش ركابه‌ری نییه‌.
له‌كۆتایشدا هیوام سه‌ركه‌وتنی بنیاتنانی عیراقێكی دیموكراسییه‌ كه‌ گه‌له‌كه‌ی له‌ناو خۆیدا گونجاو بێت و له‌گه‌ڵ دراوسێكانیشدا به‌ئاشتی بژی، ئه‌وه‌ی ئێستا له‌عیراق رووده‌دات، پڕۆسه‌یه‌كی دیموكراسییه‌ كه‌پێشتر نه‌بووه‌، ئه‌وه‌ی له‌م رۆژانه‌دا له‌سلێمانی بینیم، وێڕای هه‌ندێك گرژی، واهه‌ست ده‌كه‌یت له‌ولاتێكی دیموكراسیدا ده‌ژیت كه‌ته‌مه‌نی سه‌دان ساڵه‌، له‌م ئه‌زموونه‌دا هاوولاتی عیراقی هه‌ست به‌چه‌مكی ئازادی و دیموكراسی و گرنگی ده‌نگی خۆی ده‌كات، له‌هه‌ڵبژاردنێكی تری داهاتووشدا باشتریش ده‌بین، به‌لام ده‌بێت ئه‌وه‌ش بڵێم كاریگه‌ریی ئه‌نجامی ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ له‌سه‌ر ولات، كاریگه‌رییه‌كی قورس ده‌بێت، له‌به‌رئه‌وه‌ هیوادارم ئه‌و لایه‌نانه‌ بیبه‌نه‌وه‌ كه‌توانایان هه‌بێت عیراق سه‌رپێ بخه‌ن و به‌ره‌و كه‌ناری ئارامی ببه‌ن.

Start | Contact | PUKswed © 2018| Powerd by  Helanet Solutions
Home Contact